تحلیل جغرافیایی - فضایی درآمد مالیاتی دولت در استان‌های ایران

هدف اصلی پژوهش، تحلیل فضایی جغرافیای درآمد مالیاتی دولت در میان استان‌های ایران می‌باشد. ماهیت پژوهش توصیفی- تحلیلی و هدف آن کاربردی بود و جمع‌آوری اطلاعات به ‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفت. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش، استان‌های ایران (مطابق آخرین تقسیم‌بندی سیاسی مرکز آمار ایران (1401))، شامل 31 استان بود. برای بررسی جغرافیایی درآمد مالیاتی از 5 شاخص اصلی در حوزه مالیات‌های اخذ شده که شامل مالیات‌های مستقیم، مالیات بر اشخاص حقوقی، مالیات بر درآمد، مالیات بر ثروت و مالیات بر کالا و خدمات به تفکیک استان‌ها و بر اساس دو سال 1390 و 1401 استفاده شد. تحلیل داده‌های پژوهش به صورت کمی و با استفاده از نرم‌افزارهای GIS، EXCEL، SPSS و EViews صورت گرفت. تحلیل داده‌های گردآوری شده توسط روش‌های آماری و فضایی نظیر ضریب پراکندگی (CV)، روش درون‌یابی Kriging، شاخص ترکیبی، مدل تصمیم‌گیری ویکور، آنتروپی شانون و رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی انجام شد. یافته‌های پژوهش نشانگر تغییرات قابل توجه در وضعیت جغرافیای درآمد مالیاتی استان‌های ایران از سال 1390 تا 1401 است. تحلیل فضایی جغرافیای درآمد مالیاتی دولت در استان‌های ایران نشان می‌دهد که توزیع درآمد مالیاتی در سطح کشور به طور یکنواخت و متوازن صورت نگرفته و این عدم توازن می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله موقعیت جغرافیایی، زیرساخت‌های اقتصادی، سیاست‌های دولتی و ظرفیت‌های محلی باشد. استان‌های مرکزی و صنعتی از درآمدهای مالیاتی بیشتری برخوردار هستند، در حالی که استان‌های مرزی و کمتر توسعه یافته، درآمدهای مالیاتی کمتری دارند. نتایج این پژوهش ضرورت توجه به سیاست‌های اقتصادی و توزیع عادلانه منابع را در میان استان‌های کشور نمایان می‌سازد.

نابرابری منطقه‌ای، درآمد مالیاتی، توسعه، ایران.